maart 15, 2019

Gastlessen & Trainingen

  • ‘Ik ben echt geen Nederlander juf. Ik voel me Turk. Sorry juf, maar dit is hoe ik me voel’
  • ‘Wat is dat dan, ‘Nederlander zijn’, kunt u mij dat uitleggen?’
  • ‘Hij zegt toch ook ‘minder Marokkanen’, dan mag ik toch ook zeggen dat homo’s vies zijn? Ik heb toch ook vrijheid van meningsuiting?’
  • ‘Zij moeten van Zwarte Piet afblijven. Gewoon aanpassen of wegwezen. Dit is ons land en anders gaan ze toch lekker terug naar hun eigen land!’
  • ‘Ik mag van mijn ouders met iedere jongen thuiskomen, behalve met een Marokkaan.’
  • ‘Asielzoekers zijn gewoon crimineel. Dit weet toch iedereen?

Het zijn zomaar wat uitspraken van leerlingen in een hedendaagse klas op een willekeurige school in Nederland. Het afgelopen decennium is steeds duidelijker geworden dat de culturele verscheidenheid die vooral de grote steden kenmerkt, kan schuren en zelfs tot serieuze maatschappelijke conflicten kan leiden. Scholen zijn samenlevingen in het klein, waarbij maatschappelijke problemen vaak in versterkte mate doorspelen. Jongeren zitten volop in het proces van identiteit- en groepsvorming. Zij zoeken van nature vaak de grenzen op en gaan de confrontatie aan. Zeker in het huidige maatschappelijk klimaat kan dit leiden tot spanningen en een grimmige sfeer. Het levert uitdagingen op waarmee niet iedere leerkracht raad weet.

Jongeren zitten volop in het proces van identiteit- en groepsvorming. Zij zoeken van nature vaak de grenzen op en gaan de confrontatie aan. Zeker in het huidige maatschappelijk klimaat kan dit leiden tot spanningen en een grimmige sfeer. Het levert uitdagingen op waarmee niet iedere leerkracht raad weet.

Hoe houd je iedereen bij elkaar? Hoe ga je om met polarisatie? Hoe ga je om met leerlingen die zich buiten gesloten voelen? Hoe help je leerlingen tijdens hun zoektocht naar hun identiteit en een zinvol leven? Waar begint en eindigt jouw verantwoordelijkheid als docent?

Het handboek ‘Waarom zijn wij Nederlander?’ helpt je op weg naar antwoorden. Het is in de eerste plaats bedoeld voor docenten: op basisscholen, middelbare scholen, mbo en hbo. Maar ook andere professionals die in en rondom het onderwijs werken, kunnen er hun voordeel mee doen. In dit handboek staan twee methodieken centraal: Vrijheid, Identiteit en Polarisatie (VIP) en Handelen In Perspectief (HIP). Ze zijn in de praktijk ontstaan en liggen voor een groot deel in elkaars verlengde.

VIP biedt docenten en leerlingen handvatten om op een respectvolle manier met elkaar in gesprek te gaan over lastige, gevoelige of polariserende onderwerpen. VIP zet aan tot kritisch nadenken, inleven in elkaar, zelfreflectie, relativeren en leren van elkaar. Leerlingen leren hun gevoelens en gedachten onder woorden te brengen, feiten van meningen te onderscheiden, hun mening te beargumenteren, open te staan voor de mening van een ander, elkaar te corrigeren en zelf te incasseren. Zo werken ze aan hun identiteitsvorming, burgerschapsvaardigheden en sociale en maatschappelijke weerbaarheid. De spanningen in de klas verminderen en onderlinge relaties verbeteren.

HIP helpt docenten hun regierol te nemen en hun didactische maatschappelijke en pedagogische taak te vervullen. HIP biedt vak overstijgende handvatten om het proces dat met VIP wordt ingezet, te faciliteren. Docenten leren een veilige omgeving te creƫren, aan te sluiten bij de belevingswereld van hun leerlingen, gesprekken te begeleiden, spanningen te verminderen, leerlingen dichter bij elkaar te brengen, te motiveren, te confronteren, te coachen en te raken.

Tot slot
Een diepe buiging voor alle leerkrachten en docenten. Van docenten wordt verwacht dat zij alle soorten actuele maatschappelijke thema’s bespreken en bespreekbaar maken. Ze moeten kunnen vertellen over ingewikkelde onderwerpen als homoseksualiteit, sexting, alcohol, drugs en loverboys. Ze moeten leerlingen mediawijs maken. Ze moeten eergerelateerd geweld, kindermishandeling, radicalisering en huwelijksdwang kunnen signaleren. In onze veranderende samenleving moeten zij ook nog eens het multiculturele vakmanschap onder de knie krijgen. Elke dag weer stroomt onze samenleving de scholen binnen. Elke dag weer krijgen docenten te maken met leerlingen die ieder een eigen gebruiksaanwijzing hebben. We vragen een hoop van onze docenten. Daar zijn we ons vaak nog onvoldoende van bewust.